چنانچه خریدار خیار عیب را ساقط نموده باشد، آیا حق مطالبه ارش نیز ساقط میشود؟
بسم الله الرحمن الرحیم
🔷در این راستا به عقیده برخی حقوقدانان، ارش فرع و جزئی وابسته به خيار عيب است و با اسقاط خیار، آن نيز ساقط میشود (کاتوزيان، قواعد عمومی قراردادها، جلد ۵، ص ۲۳۱) و برخی از فقها نیز عقیده دارند که معيوب بودن مبيع، يک حق را برای مشتری به همراه دارد که دارای دو موضوع است: يکی فسخ و ديگری دريافت ارش، و چون حق واحد است و امکان جمع میان دو موضوع آن وجود ندارد، با اسقاط خيار، ملزوم آن که همان ارش است نيز ساقط می شود.
🔸در مقابل، برخی حقوقدانان دیگر اسقاط خیار عیب را به منزله زوال ارش ندانسته و آن را جدای از خیار میدانند (شهیدی، عقود معین ۱، ص ۶۵) و برخی از فقها نیز چنین عقیدهای داشته و بیان نموده اند که معنای خیار فقط فسخ عقد است که از احکام عقد به شمار می آيد؛ اما ارش غرامتی شرعی است برای تدارک آنچه از دست رفته و از این حیث از احکام عقد خارج است.
🔸در این راستا در ماده ۴۲۲ قانون مدنی آمده که: «اگر بعد از معامله ظاهر شود که مبیع معیوب بوده مشتری مختار است در قبول مبیع معیوب یا اخذ ارش یا فسخ معامله.» همانگونه که ملاحظه شد، قانونگذار در این ماده ارش را نه از آثار ایجاد خیار، بلکه از آثار وجود عیب در مبیع و منشعب از آن دانسته و در ماده پیش گفته سه حق را برای خریدار مبیع معیوب پیش بینی نموده؛ اول رضایت مطلق به معامله بدون دریافت ارش یا اعمال فسخ، دوم قبول مبیع معیوب با حق مطالبه ارش و سوم فسخ معامله و از این رو ارش مستقل از خیار است.
